Testen bij Lyme. Deel 1

Stel, je hebt het vermoeden dat je de ziekte van Lyme hebt. Maar je weet het niet zeker. De normale bloedtesten die je via de huisarts of het ziekenhuis kunt doen, zijn niet altijd betrouwbaar. Het komt regelmatig voor dat Lyme wordt gemist. Wat kun je doen om met de grootst mogelijke zekerheid vast te stellen of je Lyme hebt? Een overzicht in een serie van drie blogs.
Hier deel 1, over de verschillende soorten bloedtesten.

Wat goed is om je te realiseren is dat er geen testen bestaan die 100% uitsluitsel kunnen geven of je Lyme hebt. Waarom is dat?

  • Direct na een tekenbeet testen heeft geen nut. Het lichaam heeft 3 à 6 weken nodig om antistoffen aan te maken als reactie op op de indringers van buitenaf.
  • Je lichaam maakt niet altijd antistoffen aan tegen de Borrelia bacterie.
  • Gebruik van antibiotica – ook natuurlijke antibiotica – en van medicijnen die de afweer onderdrukken (immuunremmers), vergroot de kans op een verkeerde uitslag.
  • Soms zit de bacterie verstopt in je weefsels waardoor een bloedtest hem niet ziet.
  • Er zijn vele Borrelia soorten, wel zo’n 130. De meeste testen richten zich op de 4 à 5 meest in Europa en Amerika voorkomende soorten. Ben je op vakantie naar een exotische bestemming geweest, dan kun jij last hebben van een andere Borrelia soort die niet getest wordt.

Een goede arts of therapeut zal naast een aantal testen ook altijd je klachten uitgebreid in kaart brengen. Die puzzelstukjes maken de puzzel completer. Veel Lyme artsen en therapeuten gebruiken de wetenschappelijk onderbouwde vragenlijst van de Amerikaanse internist en lymespecialist Dr. Horowitz om het klachtenbeeld te inventariseren. Je kunt deze vragenlijst op mijn website hier krijgen en vervolgens zelf invullen.

Er zijn grof gezegd twee verschillende soorten methodes van testen, indirect en direct:

  1. De eerste methode is de indirecte testmethode. Indirecte testen richten zich op de werking van je immuunsysteem. Bijvoorbeeld door te bepalen of je antistoffen in je bloed hebt tegen de Borrelia bacterie die Lyme kan veroorzaken. Indirecte testen zijn bijvoorbeeld de Elisa test, de Western Blot of Immunoblot, de LTT of LTT-Melisa of LTT-Elispot test en de CD-57 test.
  2. De tweede methode is de directe methode. Een voorbeeld daarvan is de PCR test.

De belangrijkste testen in beide categorieën licht ik hieronder toe.

Bij alle indirecte testen die de werking van je immuunsysteem bekijken, geldt dat gebruik van antibiotica of immuunremmers waardoor er geen zuiver beeld ontstaat.

Elisa

Als je via de huisarts je bloed laat testen, is de kans groot dat dit met de zgn. (Lyme) Elisa test gebeurt. Deze test bekijkt of je antistoffen in je bloed hebt tegen de Borrelia bacterie.
Maar… de Borrelia bacterie vermomt zich waardoor jouw immuunsysteem de bacterie niet herkent en haar ook niet aanvalt. Je lichaam maakt dus niet altijd antistoffen aan. Dit verklaart waarom deze test nogal eens geen antistoffen vindt. Dat wil dus niet zeggen dat je geen Lyme hebt…
De betrouwbaarheid van deze Elisa test wordt ingeschat op ongeveer 40 à 50%. We noemen dit ook wel een indirecte test omdat niet rechtstreeks de Borrelia wordt getest maar de antistoffen. De antistoffen die getest worden, heten IgM Bb en IgG Bb (Bb staat voor Borrelia bacterie).
Het voordeel van deze test is dat hij vergoed wordt als je het via de huisarts of het ziekenhuis laat doen.

Western Blot

Ook de Western Blot test is een indirecte testmethode. Deze test wordt soms ook Immunoblot genoemd. Deze test kijkt naar dezelfde antilichamen tegen de Borrelia als de Elisa test, alleen de methode is wat anders. Vaak wordt deze test als tweede stap na de Elisa test uitgevoerd, als een soort controle. Hij is iets betrouwbaarder dan de Elisa test maar mist de Borrelia bacteriën ook nog in zon 40% van de gevallen.
Ook deze test wordt vergoed als je het via de huisarts of het ziekenhuis laat doen.

De Elisa test en de Western Blot test noem ik de reguliere bloedtesten, de bloedtesten die huisartsen en ziekenhuizen in de meeste gevallen laten uitvoeren om Lyme vast te stellen.

Alle andere bloedtesten moet je zelf betalen. Lukt het je om deze andere bloedtesten via je (huis-)arts te laten doen, dan hoef je vaak geen BTW te betalen.

LTT

De derde indirecte testmethode is de zogenaamde LTT  test (Lymphocyte TransFormation Test). De betrouwbaarheid van deze test wordt ingeschat op rond 85%. Deze test bekijkt of jouw T-lymfocyten (onderdeel van je immuunsysteem) in aanraking zijn geweest met de Borrelia bacterie. Dat onthouden ze namelijk. Zo kun je testen of je blootgesteld bent geweest aan de Borrelia bacterie.
Deze test wordt niet vergoed.

Via het laboratorium ProHealth in Weert wordt de LTT-Melisa test in Duitsland uitgevoerd. Extra bij deze test is een controle via de microscoop op de vorming van lymfoplasten. Als de de T-lymfocyten in het lichaam Borrelia tegen gekomen zijn, herkennen ze het nu ook en veranderen naar lymfoplasten. Vandaar deze extra check. Bij een gewone LTT test ontbreekt deze extra controle. De kosten liggen bij ProHealth op 236 euro excl. BTW.

Als je antibiotica hebt gebruikt of immuunremmers, kun je de LTT-Melisa test niet meteen doen. Dan moet je 3 maanden gestopt zijn om verkeerde uitslagen te voorkomen. Omdat je 3 à 4 buisjes bloed nodig hebt voor deze test, kun je bij kinderen onder de 10 jaar geen LTT-Melisa test inzetten. Een alternatief is om dan een zogenaamde PCR te doen. Bij de directe testen leg ik uit wat een PCR is.

Bij ArminLabs en BCA Lab in Duitsland doen ze de LTT-Elispot. Dat is een andere techniek dan bij de LTT-Melisa. Sommige bronnen zeggen dat deze Elispot betrouwbaarder is dan de Melisa en andere bronnen spreken dat weer tegen.

CD-57

De vierde indirecte testmethode is de zogenaamde CD-57 Natural Killer test. Het is geen specifieke test voor Lyme maar een algemene test. Deze test wordt meestal samen met de LTT-Melisa test gedaan. De CD57 Natural Killer test laat de ontwikkeling van je Natural Killer cellen zien. De Borrelia kan die ontwikkeling verstoren. Dan ontstaat er een tekort aan de zgn. CD57 receptor. En dat voorkomt dat jouw Natural Killer cellen de Borrelia bacteriën aanvallen. Als de CD57 laag blijkt te zijn, kan dat een indicatie zijn voor een Borrelia infectie.

Als je de CD-57 tegelijkertijd met de LTT-Melisa laat doen, kost de CD-57 test ongeveer 100 euro excl. BTW.

PCR

PCR staat voor: Polymerase Chain Reaction. Dat mag je ook meteen weer vergeten. Via een bepaalde techniek wordt het DNA van de Borrelia bacterie vermeerderd. Het DNA wordt uit bloed, urine, weefsel of liquor (hersenvocht) gehaald. Het is een hele gevoelige methode om het DNA van een bacterie zo veel te vermenigvuldigen dat je het kunt zien. Deze techniek kun je voor elke bacterie toepassen.
Als in een PCR de Borrelia gevonden wordt is dit een duidelijk bewijs van een infectie met Borrelia. Een PCR stelt wel hoge eisen aan de kwaliteit van het lab en de uitvoering van de testprocedure.

De BEA bloedkweek test van ProHealth is een combinatie van verschillende technieken waaronder PCR. Deze pakt de belangrijkste Borrelia soorten mee. Het vermeerderen (op kweek zetten) duurt wel lang, zo’n 19 weken. Bovendien wordt deze test per Borrelia soort uitgevoerd, d.w.z. voor de 4 à 5 meest in Nederland voorkomende Borrelia soorten. Dat verklaart waarom deze test prijzig is en niet veel toegepast wordt. Hij kost rond de 500 euro excl. BTW.
Het is wachten op snellere technieken en technieken die meer Borrelia soorten tegelijkertijd kunnen testen. Het kost veel geld om deze technieken te ontwikkelen en daarom gaat het minder hard dan Lyme patiënten en behandelaars graag zouden willen.

HybriSpot

Dit is de allernieuwste test voor de co-infecties die bij Lyme voorkomen. Het is ook een PCR test. Omdat gebruik gemaakt wordt van een nieuwe chip techniek, kunnen meerdere co-infecties tegelijkertijd getest worden. Een groot voordeel is dat de uitslag binnen een paar uur beschikbaar is. Bovendien ligt de betrouwbaarheid hoog, voor de meeste co-infecties tussen de 90 à 100%. De co-infecties die onderzocht worden, zijn: Anaplasma, Bartonella, Coxiella, Ehrlichia, Francisella en Rickettsia. Deze test kost 199 euro excl. BTW.
Eventueel kan een co-infectie als Babesia op dezelfde manier onderzocht worden, voor 49 euro excl. BTW.

Stel je wilt je bloed inderdaad laten testen op Lyme, lees dan verder in deel 2 van mijn serie blogs over testen bij Lyme. Ik vertel je daarin welke stappen je kunt zetten als je je bloed wilt laten testen.
Ben je benieuwd welke andere manieren er zijn om te weten of je Lyme hebt, lees dan deel 3. Daarin leg ik uit welke andere mogelijkheden er zijn om met zoveel mogelijk zekerheid te weten of je Lyme hebt.

Over de schrijver
Mijn naam is Lia Spaans. Als coach en therapeut help ik mensen bij hun herstel van de ziekte van Lyme.
Ans Minnaard
Door

Ans Minnaard

op 18 Feb 2018

Wat de CD-57 test betreft. In 2012 is bij een quint meting borrelia naar voren gekomen. Echter bij de internist 2 keer getest; Elisa en Western blot iedere keer negatief. Heb wel abnormaal weinig NK cellen.

Reactie plaatsen